Leki przeciwwirusowe

Postep w leczeniu chorób wirusowych w porównaniu z leczeniem zakarzeń bakteryjnych jest niewielki. Wynika to z biologii wirusów i charakteru zakażeń wirusowych. Znane obecnie leki przeciwwirusowe nie niszczą wirusów, rzadko leczą choroby wirusowe - łagodzą główne objawy choroby i zmniejszają śmiertelność.

Mogą one jednak zapobiegać zakażeniu przez zahamowanie absorbji wirusa na powierzchni komórek i zahamowaniu jego reprodukcji w komórce. Zakres działania leków przeciwwirusowych jest wąski, ograniczony zazwyczaj do jednego gatunku, a nawet do jednej odmiany wirusa.

Zpunktu widzenia teoretycznego zapobiec powstawaniu i zahamować rozwój choroby wirusowej można utrudniając procesy:

• Absorbcji
• Wnikania
• Opłaszczania
• Replikacji i dojrzewania

Absorbcję wirusa na powierzchni komórki hamują m.in. zmiany temperatury środowiska, zmiany pH (zakwaszenie), zmiany potencjału (jony elektrododatnie), oraz stabilizatory błon komórkowych. Ten mechanizm ma jednak, podobnie jak wnikanie do wętrza komórki, znaczenie wyłącznie zapobiegawcze. Wnikanie wirusów blokuje amatydyna i inne leki zmniejszające przepuszczalość błon komórkowych. Wiele leków leków przeciwwirusowych hamuje tzw. opłaszczanie wirusa, czyli uwalnianie genomu wirusa. Tak działają w stosunku do niektórych wirusów kortykosteroidy, chlorochina, kwas acetylosalicylowy oraz inhibiory syntezy białka, np. aktynomycyna, puromycyna.

Najbardziej istotnym procesem w leczeniu chorób wirusowych jest hamowanie replikacji i dojrzewania, mimo że te procesy nie niszczą wirusa, a jedynie utrudniają polimeryzację wirusowych kwasów nukleinowych w komórce. Wiele leków przeciwwirusowych wydaje się wywierać takie działanie. Wśród nich możemy wyróżnić leki hamujące nieswoiście polimeryzację kwasów nukleinowych (antymetabolity kwasów nukleinowych i białek) oraz swoiście replikację kwasów nukleinowych wirusów (mormoksydyna, amatydyna, metizason oraz tzw. antybiotyki przeciwwirusowe np. aktynomycyna D, puromycyna, mitomycyna).

Działania tych leków wiąża się często (lecz nie nieuchronnie) z niekorzystnymi oddziaływiami na komórki gospodarza. Wirusy są typowymi pasożytami wewnątrzkomórkowymi, wchodzącymi w silny związek z atakowanymi komórkami. Więc często pod wpływem działania leków uszkodzona zostaje również komórka. Problem wybiórczego działania tych leków jest wciąż nierozwiązany. Stosowane obecnie leki przeciwwirusowe tylko częściowo spełniają wymagania, które łączą się z następującymi cechami: duża swoistość działania, mała toksyczność ogólna i narządowa, brak wpływu tetragennego i rakotwórczego, korzystne parametry farmakokinetyczne.

Zwalczanie chorób wirusowych sprowadza się jak dotychczas głównie do immunoterapii - wzmagania czynnej odporności przez podawanie szczepionek (wakcynoterapia) oraz do wywoływania aktywności biernej przez podawanie g-globulin (seroterapia).